Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

De Profundis is de titel die nu meestal gegeven wordt aan de zeer lange en zeer mooie brief die Oscar Wilde in 1987 schreef aan zijn voormalige vriend Bosie (Lord Alfred Douglas). Op dat moment zat Wilde in de gevangenis, waartoe hij was veroordeeld wegens vermeende homoseksuele contacten met deze Bosie; die hem vervolgens vrijwel niets meer heeft laten horen.

Hoofdstuk IV: De twee aspecten van de vrijheid voor de moderne mens

Het ware geloof is geen zekerheid omtrent leerstellingen. Het ware geloof is een vertrouwen dat je in staat stelt te twijfelen zonder onzeker te zijn.

De afgelopen week heb ik heel wat Fromm gelezen -- The Art of Loving en To Have or To Be -- maar The Fear of Freedom (De angst voor vrijheid, in de vertaling die ik ergens tweedehands heb gekocht) is de eerste die ik systematisch zal bespreken. De andere boeken volgen als het goed is nog, maar mijn bespreken loopt wat achter op het lezen, dus het kan nog even duren.

Northanger Abbey is de eerste roman van Jane Austen, al is hij door vreemde omstandigheden (een uitgever die het manuscript wel kocht maar het toen toch niet uitgaf) pas in 1817, het jaar van Austens overlijden, gepubliceerd. Het meest opvallende aan het boek is dat het grotendeels een persiflage is op de gothic novel. Ten eerste heeft de hoofdpersoon, Catherine Morland, veel te veel van deze romans gelezen, zodat ze allerlei hele gewone gebeurtenissen onmiddellijk interpreteert op de meest dramatische en lugubere wijze.

Toneelstukken moet je altijd minstens twee keer lezen. Wanneer je een toneelstuk ziet hebben de acteurs het al voor je geïnterpreteerd, en met hun manier van spelen verwijderen ze allerlei ambiguïteiten uit de tekst, of leggen ze de nadruk op subtiele betekenissen die je anders niet meteen op zou merken. Het toneelstuk lees je de eerste keer om tot een globale interpretatie te komen, en de tweede keer om met behulp van die interpretatie te begrijpen wat de karakters nu eigenlijk echt zeggen en doen. De hermeneutische cirkel, inderdaad, maar die is hier dus harder nodig dan ooit.

"The Life and Death of a Male Body". Dat is de titel die de naamloze hoofdpersoon van Everyman heeft bedacht voor zijn autobiografie, mocht hij ooit in de verleiding komen die te schrijven. En terecht -- Roths boek gaat namelijk vooral over een mannelijk lichaam, en is het meest trefzeker wanneer het daadwerkelijk gaat over dat mannelijk lichaam.

Een mooie passage waarin Plessner uitlegt waarom het zo lastig is lezers te vinden die niet vooringenomen zijn, en meteen een belangrijk probleem van het huidige academische onderzoek blootlegt:

Paul Austers The New York Trilogy bestaat uit drie boeken die oorspronkelijk apart zijn uitgegeven. Pas in het derde boek wordt duidelijk dat ze fictief met elkaar samenhangen, maar de precieze aard van die samenhang blijft, zoals eigenlijk vrijwel alles, een mysterie. Want Auster geeft ons romans die dicht in de buurt komen van detectives of thrillers, maar daar uiteindelijk heel erg van blijken te verschillen. Weinig wordt helder. Onbegrijpelijkheid lijkt een grondtrek van de werkelijkheid te zijn.

Net had ik mijn studenten gewaarschuwd dat het postmodernismedebat vaak zo polemisch gevoerd is dat de inhoudelijke argumenten volkomen zoek raakten, en toen bracht Trouw ons deze column van Sebastien Valkenberg. De perfecte illustratie van mijn claim.