Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

Ik houd van boeken die anders zijn dan andere boeken; en zelden zal je een boek lezen dat daar zo goed aan voldoet als Star Maker. Dat ik het heb ingedeeld in de categorieën "roman", "fantasy & SF", "filosofie" én "religie" is daar al een indicatie van. Het is het allemaal, en het is het allemaal niet. Maar laten we bij het begin beginnen.

Feiten, namen en woorden die ik tijdens het lezen van John Crowleys The Solitudes, het eerste deel van zijn vierdelige roman Aegypt, wilde opzoeken. Wellicht ook nuttig voor anderen. Alle pagina's zijn die uit de 2007 editie van Overlook.

Volgens de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde is Max Havelaar het meest canonieke boek uit de Nederlandse literatuur. Volgens de door het NRC georganiseerde publieksstemming over het "beste boek" is dat overdreven: Max Havelaar moet hier de tijdloze meesterwerken De ontdekking van de hemel en Het huis van de moskee voor zich laten.

De kwaliteit van een boek is al een mysterieuze eigenschap, maar wellicht nog lastiger te begrijpen zijn de eigenschappen van het boek en van onszelf die bepalen of we er wel of geen connectie mee kunnen vormen. Wat is het aan Breakfast at Tiffany's dat ervoor zorgt dat ik er geen enkele band mee gevoeld heb? Ik lees het en denk: "Het is goed gedaan, maar het doet me niets." Hoe komt dat?

The Scarlet Letter is een van de klassiekers van de Amerikaanse literatuur van de 19e eeuw, en wordt in dat verband vaak met Moby Dick in een adem genoemd. Een dergelijke vergelijking kan de (overigens veel kortere) roman van Hawthorne zeker niet aan, maar een intens en bij vlagen geïnspireerd boek is het zeker.

In Ancient Evenings neemt Normal Mailer ons zevenhonderd pagina's lang mee naar het oude Egypte, grofweg de periode van 1300 tot 1100 voor Christus. De vele gedetailleerde beschrijvingen van plaatsen, personen, gebruiken, mythen, rituelen en gebeurtenissen bewijzen dat Mailer veel historisch feitenmateriaal heeft verwerkt -- en toch aarzel ik om het boek een historische roman te noemen. Want essentieel aan Ancient Evenings is de spanning tussen het historische, het contemporaine en het universele die Mailer voortdurend opzoekt.

Wie in Edinburgh is geweest en daar het gigantische en protserige "Scott monument" heeft aanschouwd, begrijpt iets van de grote populariteit die deze schrijver ooit genoten heeft. Scotts historische romans waren een geweldig succes. Waverley (1814) was een fenomeen, en Scott schreef hierna nog een hele sloot boeken over de recente Schotse geschiedenis, boeken die over het algemeen als zijn beste gezien worden. Maar in 1820 was hij toe aan iets anders, een andere periode en een andere plek, en dus krijgen we Ivanhoe, dat in het Engeland van de 12e eeuw speelt.

Northanger Abbey is de eerste roman van Jane Austen, al is hij door vreemde omstandigheden (een uitgever die het manuscript wel kocht maar het toen toch niet uitgaf) pas in 1817, het jaar van Austens overlijden, gepubliceerd. Het meest opvallende aan het boek is dat het grotendeels een persiflage is op de gothic novel. Ten eerste heeft de hoofdpersoon, Catherine Morland, veel te veel van deze romans gelezen, zodat ze allerlei hele gewone gebeurtenissen onmiddellijk interpreteert op de meest dramatische en lugubere wijze.

"The Life and Death of a Male Body". Dat is de titel die de naamloze hoofdpersoon van Everyman heeft bedacht voor zijn autobiografie, mocht hij ooit in de verleiding komen die te schrijven. En terecht -- Roths boek gaat namelijk vooral over een mannelijk lichaam, en is het meest trefzeker wanneer het daadwerkelijk gaat over dat mannelijk lichaam.

Paul Austers The New York Trilogy bestaat uit drie boeken die oorspronkelijk apart zijn uitgegeven. Pas in het derde boek wordt duidelijk dat ze fictief met elkaar samenhangen, maar de precieze aard van die samenhang blijft, zoals eigenlijk vrijwel alles, een mysterie. Want Auster geeft ons romans die dicht in de buurt komen van detectives of thrillers, maar daar uiteindelijk heel erg van blijken te verschillen. Weinig wordt helder. Onbegrijpelijkheid lijkt een grondtrek van de werkelijkheid te zijn.