Theater

William Shakespeare, "Macbeth"

Gothische horror die moduleert naar existentiëel nihilisme, geplaatst in "a dungeon horrible / on all sides round" die verlicht wordt, niet door het duistere vuur waar Milton over spreekt, maar door de bloedrode glans van een zieke verbeelding. Dat is Macbeth, een tragedie die net zoveel verschilt van Hamlet, King Lear en Antony and Cleopatra als deze van elkaar verschillen -- wij zouden het helemaal niet erg vinden als Shakespeare zichzelf herhaalde, maar nee, dat was hem toch te min.

William Shakespeare, "As You Like It"

But heavenly Rosalind! Dat lijkt mij, en overigens iedereen, de meest adequate reactie op As You Like It, een heerlijke komedie waar het verhaal niets en het karakter alles is, en het karakter der karakters is Rosalind, op wie wij allemaal direct verliefd worden.

William Shakespeare, "The Tempest"

The Tempest is zonder meer een bizar stuk, al is het maar omdat er feitelijk geen enkel dramatisch conflict in voorkomt. Prospero de tovenaar heeft vanaf het begin alle touwtjes in handen; hij weet hoe het ervoor staat, hij weet wat hij wil bereiken, hij heeft een plan om het te bereiken, en hij voert dat plan uit. Simpel. Er gaat niets mis, en geen enkel ander personage is zelfs maar voor een moment een geloofwaardige tegenstander.

William Shakespeare, "Julius Caesar"

Julius Caesar is geen Hamlet, maar niettemin een geweldige tragedie. Het verhaal mag in grote lijnen bekend worden verondersteld: een groep samenzweerders onder leiding van Caius Cassius en Marcus Brutus steken Julius Caesar dood -- hoegenaamd omdat hij de alleenheerschappij over Rome op zich wil nemen -- en worden vervolgens militair achtervolgd door Marcus Antonius en Octavius (de latere Caesar Augustus). Cassius en Brutus verliezen de veldslag en plegen zelfmoord om te voorkomen dat ze gevangen genomen worden.

William Shakespeare, "Henry IV, Part One"

De stukken van Shakespeare worden traditioneel in een aantal categorieën opgedeeld: de tragedies (Hamlet, King Lear), de komedies (The Merchant of Venice, As You Like It), de late romances (The Tempest, The Winter's Tale), de "problem plays" (Measure for Measure, Troilus and Cressida), en de "histories" (Richard II, Henry V). Dat geeft misschien het idee dat het hier om totaal verschillende genres gaat, maar dat is zeker niet het geval.

Christopher Marlowe, "Doctor Faustus"

Van Marlowe, de iets oudere tijdgenoot van Shakespeare die op jonge leeftijd onder mysterieuze omstandigheden stierf, had ik niet eerder iets gelezen. Nu dus The Tragical History of the Life and Death of Doctor Faustus--niet de eerste versie van het Faust-verhaal, maar voor zover ik weet wel de eerste van literair belang. Ik las dit werk in de reconstructie van W. W. Greg (Oxford University Press, 1950).

Euripides, "De Bacchanten"

Dit stuk heeft volgens mij geen geaccepteerde Nederlandse naam; Wikipedia oppert Bakchai en Bacchae. Maar betekent dat allebei niet gewoon De Bacchanten, wat veel Nederlandser klinkt? Hoe het ook zij, hier zijn we bij de meest beroemde tragedie van Euripides aangeland, met de mogelijke uitzondering van Medea.

Euripides, "Helena"

Helena is nog minder een tragedie dan Ion was, hoewel ik niet zou weten hoe je het stuk dan moet noemen. Het gaat over een van de meest waanzinnige bedenksels in de Griekse mythologie. Kijk, Helena, de vrouw om wie de Trojaanse oorlog gevoerd werd, had haar eigen cultus die op sommige plaatsen zelfs vrij belangrijk was. Maar uiteraard is het niet erg fijn als de godin die je vereert vooral berucht is vanwege haar ontrouw. Dus werd daar het volgende verhaal op bedacht (let wel, dit komt dus absoluut niet voor in Homeros): Helena is nooit met Paris mee naar Troje gegaan.

Euripides, "Trojaanse vrouwen"

Het tweede stuk van Eurpides in mijn bundel The Bacchae and Other Plays is Trojaanse vrouwen, net als de andere vertaald door Philip Vellacott. Waar Ion eigenlijk geen echte tragedie was, is Trojaanse vrouwen dat zeker wel--hoewel ook dit stuk een weinig "traditionele" opbouw heeft, aangezien er eigenlijk sprake is van een serie losse scenes. De hoofdpersoon is Hecabe, de vrouw van Priamos (koning van Troje). Het tijdstip is na de val van Troje: alle mannen zijn afgeslacht, de vrouwen zijn bijeen gedreven en zullen binnenkort als slavinnen worden uitgedeeld aan hun nieuwe meesters. Begrijpelijkerwijs wordt er veel gejammerd, en worden wij met onze neus op de nare gevolgen van oorlog gedrukt.

Euripides, "Ion"

Bij Euripides denken wij natuurlijk in eerste instantie aan tragedies als Medea, en inderdaad valt eigenlijk alles wat van hem overgeleverd is onder het kopje "tragedie". Maar dat wil niet zeggen dat al die stukken ook typische tragedies zijn, en dat er geen werken tussen zitten die misschien eerder als melodrama te begrijpen zijn, en zelfs hele komische accenten kunnen hebben. Zo'n niet-typische tragedie is Ion.

Syndicate content