Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

Mijn verwachtingen omtrent La vie très horrifique du grand Gargantua, père de Pantagruel, jadis composée par M. Alcofribas abstracteur de quintessence. Livre plein de Pantagruélisme -- Gargantua voor intimi -- waren erg hoog. Rabelais, een van de meesters van Franse literatuur, zou mij hier om de oren slaan met de meest bijtende satire, de meest hilarische grappen, en natuurlijk het soort vermenging van hoge en lage cultuur dat veel van de beste recente literatuur kenmerkt. Hier zou ik gaan leren waar Joyce en Pynchon de mosterd hadden gehaald!

Romeo and Juliet is zeker niet de beste tragedie van Shakespeare. Zo is het verhaal bijvoorbeeld behoorlijk onzinnig. Waarom, zo vragen we ons af, vertelt Juliet niet gewoon aan haar vader dat ze al getrouwd is met Romeo? Hij zal dat ongetwijfeld niet leuk vinden, maar het klinkt beter dan zelfmoord plegen, en het klinkt zeker beter dan het plan van friar Lawrence om haar twee dagen in een dood-achtige slaap te brengen. Waar komt dat plan überhaupt vandaan?

Voor Paradise Regained heeft Milton een relatief vreemd onderwerp uitgekozen: niet de dood van Jezus, maar de verzoeking in de woestijn. Zo'n 2000 dichtregels besteedt hij aan een episode waar Mattheüs er maar 11 voor nodig had:

Het boek van de stad van de vrouwen, ofwel Livre de la Cité des Dames, ofwel in de Engelse vertaling die ik gelezen heb (van de hand van Rosalind Brown-Grant) The Book of the City of Ladies, is een verzameling argumenten en verhalen waarmee Christine de Pizan tegenwicht wilde bieden aan het in de literatuur dominante idee dat vrouwen dom, slecht, zondig, of anderszins maar beter te vermijden waren.

Na ongeveer 1600 pagina's dolende ridders kan ik maar één ding zeggen: wat een geweldig boek is dit! En wat is het bevreemdend dat Ariosto zo wenig bekend is. Ik had althans nauwelijks van hem gehoord, en kwam dit boek meer toevallig tegen omdat er een Nederlandse vertaling van was verschenen. Vergeet Cervantes; Ariosto, da's pas leven.

Het is een karwij, Ariosto lezen, aangezien Orlando Furioso tot de langste gedichten ter wereld behoort; maar hard werken, dat is het niet. We betreden hier de wereld van het ridderepos, of de romance, en worden meegenomen op een stroom van avonturen, betoveringen, tweegevechten, plotseling opstekende liefdes en net zo snel neerdalende haat, monsters, kwade koningen, goede ridders -- en wellustige monniken die impotent blijken te zijn. Zestiende eeuw, Italië: we zitten al een heel eind in de Renaissance, en niemand zou Ariosto kunnen verwarren met een serieus middeleeuws werk.

Faust! De titel kondigt aan dat ik hier slechts mijn eerste indrukken zal beschrijven, en dat zou de onwetende tot de conclusie kunnen brengen dat ik slechts even door het boek heb gebladerd. Nee, ik heb het van het eerste tot het laatste woord gelezen; en toch durf ik niet te zeggen dat ik meer dan eerste indrukken heb verkregen. In de eerste plaats omdat ik het boek, hoogmoedig als ik ben, in het Duits heb gelezen, en besloot dat ik deze eerste keer beter het woordenboek nog niet ter hand kon nemen. Veel heb ik daardoor gemist dat bij herlezen helder moet worden.

I am not only witty in myself, but the cause that wit is in other men. (I.2. 8-9)

Don Quichot die de windmolens aanziet voor reuzen en deze aanvalt, met pijnlijke gevolgen -- dat kennen we allemaal, maar daar houdt het meestal ook wel op. Het avontuur met de windmolens wordt beschreven in hoofdstuk 8; het boek heeft 126 hoofdstukken die over zo'n 1100 pagina's verspreid zijn. Je kan je voorstellen dat die ene exemplarische episode, als hij al exemplarisch is, niet direct een goed beeld van de hele Don Quichot geeft.

Gothische horror die moduleert naar existentiëel nihilisme, geplaatst in "a dungeon horrible / on all sides round" die verlicht wordt, niet door het duistere vuur waar Milton over spreekt, maar door de bloedrode glans van een zieke verbeelding. Dat is Macbeth, een tragedie die net zoveel verschilt van Hamlet, King Lear en Antony and Cleopatra als deze van elkaar verschillen -- wij zouden het helemaal niet erg vinden als Shakespeare zichzelf herhaalde, maar nee, dat was hem toch te min.