Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

Zo, even het werk van Homeros er doorheen gejaagd; een paar dagen geleden de Ilias in de vertaling van M. A. Schwartz, nu de Odyssee, in de vertaling van Imme Dros.

Ik wil hier een paar moment memoreren waarop Achilles ontsnapt aan de archetypische held, en psychologische kanten laat zien die daar niet bijhoren.

Achilles als apocalyptische denker

Het is van alle helden duidelijk wat ze willen: roem verzamelen, en dat hun leger wint van dat van de tegenstander, het liefst met zo min mogelijk verliezen. Achilles is dan ook verbazingwekkend wanneer hij Patroklos vertelt dat hij niet achter Hektor aan moet gaan, en ineens uitroept:

Boek 23 heet "Begrafenis van Patroklos - Lijkspelen", en om die lijkspelen gaat het me nu. Achilles looft prijzen uit voor een aantal wedstrijden, zoals wagenrenner, hardlopen, boogschieten, boksen en speerwerpen. Dat lijkt allemaal heel simpel, maar er is een probleem. Het hele waardenstelsel van de helden uit de Ilias stelt kunde, eer en sociale positie gelijk. Wie een hogere positie heeft, heeft meer eer, en is beter. Maar als je een wedstrijd houdt... dan zou de mindere wel eens van de meerdere kunnen winnen.

Je kan boek 23 lezen als een soort catalogus van dingen die mis kunnen gaan, waarbij Homeros laat zien hoe je dat oplost. De these dat hij dit expres inlast om de problemen met deze erecode eens uitgebreid tentoon te stellen, dat Homeros dus tussen de regels door een ironische criticus is, is te prettig om niet te omarmen.

In de komende posts wil ik op een aantal intrigerende, mooie of anderszins noemenswaardige passages van de Ilias ingaan. Deze komen allemaal uit het laatste stuk van het boek, en dit om twee redenen. Ten eerste omdat ik toen pas ijverig met het potlood aan de slag ben gegaan, tijdens het lezen; ten tweede omdat het laatste stuk beter is dan het eerste. Dat is althans op dit moment mijn mening. Het is natuurlijk mogelijk dat ik in het begin nog moest wennen.

In de categorie Woordgasme, woorden om je vingers bij af te likken en niet meer te vergeten. Alles kom uit de vertaling van M. A. Schwartz.

1. "Hoe waagde ooit een man als gij een schip te bemannen en de zee te doorklieven en u onder vreemden te mengen om uit een ververwijderd land een schone vrouw te ontvoeren, aan strijdbare mannen vermaagschapt?" (Ilias, boek 3, rond regel 50.) Vermaagschappen betekent hetzelfde als verzwageren, namelijk, "door verwantschap binden".

Wanneer je een boek leest en daar niets over opschrijft, onthoud je er weinig van. Dat is althans mijn ervaring. "Dat was nog eens een goed boek!", denk je bij jezelf - maar behalve een paar vage algemeenheden weet je niet eens meer wat er goed aan was, en zelfs het plot is in je hoofd vervaagd tot twee of drie markante gebeurtenissen. Daarom wil ik vanaf nu van alle goede boeken die ik gelezen heb iets opschrijven, iets over wat me opviel, wat het goed maakte, welke scenes zeker in mijn herinnering moeten blijven. Aangezien je goede boeken niet kan spoilen (Hamlet gaat dood op het einde!) kan je alles hier rustig lezen.

Het eerste boek waar ik over wil schrijven is de Ilias. Drie jaar geleden had ik die meegenomen op vakantie, en ik was toen in boek 5 blijven steken--van de 24. Ik vond het ongelooflijk saai, een aaneenschakeling van vechtscenes die vooral bestaan uit het opnoemen van namen, en met karakters die strikt genomen niets besluiten, omdat ze steeds gedwongen worden dingen te doen door de goden.