Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

Introduction

Eén van de centrale thema's van Contingency, Irony, and Solidarity is het onderscheid tussen privaat en publiek, wat het onderscheid is tussen projecten van zelf-creatie en projecten van rechtvaardigheid. (Het is niet het onderscheid tussen de huiskamer en de marktplaats.) Ook in de introductie behandelt Rorty dit thema. Metafysische denkers, zo vertelt hij ons, hebben steeds geprobeerd ons te laten geloven dat

Rorty houdt wel van het schetsen van een alternatieve geschiedenis, en hier gaat hij dat doen met het persoonlijke leven van Heidegger om een te tonen--of beter, om de mogelijkheid te tonen--dat Heideggers geschriften en zijn nazisme niet veel met elkaar van doen hebben.

Een jaar na de dood van Thomas Kuhn (1996) schreef Rorty dit artikel waarin hij Kuhn verdedigt, zowel tegen filosofen die vinden dat hij geen echte filosoof is als tegen fysici die denken dat ze omdat ze fysici zijn Kuhn terecht mogen wijzen. We beginnen met het eerste. Rorty wil Kuhn om twee redenen een grote filosoof noemen. Ten eerste omdat hij een grote verandering heeft bewerkstelligd in hoe wij naar onze cultuur kijken, en dat is precies wat grote filosofen doen. En ten tweede omdat Rorty ressentiment voelt tegenover alle suffe filosofen die Kuhn buiten de "club" wilden houden.

Het is natuurlijk niet de eerste keer dat Rorty over Habermas en Derrida schrijft, en de hoofdthema's zullen ons bekend voorkomen. Al onmiddellijk zegt Rorty dat deze twee filosofen elkaar aanvullen--Derrida is voor mensen die onder de indruk zijn van Heidegger maar aan hem willen ontsnappen, terwijl Habermas is voor mensen die Heidegger zinloos vinden. Zo ziet Habermas het echter niet--hij bekritiseert Derrida als een "filosoof van de subjectiviteit".

A pragmatist view of contemporary analytic philosophy bestaat uit twee nogal afzonderlijke delen: het eerste gaat over Arthur Fine, en zijn poging een positie tussen realisme en anti-realisme in te nemen; het tweede bestaat uit zestien boude stellingen.

Deel 1: Arthur Fine

Filosofie, zegt Rorty, heeft alleen een belangrijke plaats in de cultuur wanneer de dingen uit elkaar vallen, de oude ideeën niet meer voldoen, en er behoefte is aan intellectuelen die het verleden kunnen herinterpreteren in termen van een verwachte toekomst. De intellectuelen die dat het beste gedaan hebben zijn de "grote filosofen". In de twintigste eeuw is er niet zo'n crisis geweest, in ieder geval niet van het formaat van de Wetenschappelijke Revolutie.

Rational and Historical Reconstructions

Hoe moeten we geschiedenis van de filosofie schrijven: pogend om de filosofen in hun eigen tijd te begrijpen, of pogend om argumenten in hun denken te vinden waar we in onze huidige discussies iets mee kunnen? Allebei, zegt Rorty. Historische reconstructie laat ons inzien dat er andere vormen van intellectueel leven zijn geweest dan de onze, en dit leidt tot inzicht in de contingentie van ons eigen denken. Rationele reconstructie stelt ons instaat conversaties te hebben met de denkers die we geweldig vinden, en onszelf ervan te overtuigen dat wij hen met onze argumenten zouden kunnen overhalen de wereld op onze manier te bekijken. Rationele reconstructie is altijd anachronistisch, maar zolang men zich daarvan bewust is, is er geen probleem.

1. Analytic Philosophy and the Tradition

Reichenbachs Rise of Scientific Philosophy (1951) claimt dat echte filosofie problemen oplost die ontstaan bij de natuurwetenschap, en dat de filosofie nu van speculatie is opgeklommen tot wetenschap. Met die laatste claim zijn, denkt Rorty, nog veel analytisch filosofen het eens. Om die eerste claim waar te maken moet Reichenbach erg selectief met de filosofie omgaan; hij claimt zelfs--bizar genoeg--dat de filosofische systemen eindigen bij Kant, en dat Hegel geen echte filosoof is, omdat hij zich niet werkelijk interesseert voor de natuurwetenschap.

Redemptive truth

Bestaat waarheid? Die vraag, zegt Rorty, is natuurlijk nogal raar als het simpelweg over het verschil tussen ware en onware uitspraken gaat--daar gelooft iedereen in. Nee, het gaat in filosofische discussies hierover om een grotere vraag, namelijk: is er een natuurlijk eindpunt voor onderzoek, een manier waarop de wereld echt is, dusdanig dat het bereiken van dit eindpunt ervoor zorgt dat we weten wat we met onszelf aanmoeten? (Rorty gelooft daar natuurlijk niet in: hij ziet onderzoek als probleem-oplossen, en vermoedt dat er altijd wel nieuwe problemen zullen zijn.) Dit soort waarheid, een verzameling geloof die er voor zou zorgen dat we ons nooit meer hoeven af te vragen wat we moeten doen, noemt Rorty redemptive truth, oftewel, verlossende waarheid.

Rorty heeft in dit artikel drie doelen. Ten eerste, aannemelijk maken dat pragmatisme gezien kan worden als romantisch polytheïsme. Ten tweede, suggereren dat Nietzsche geen gelijk in de claim dat pragmatisme en democratie elkaars vijanden zijn. Ten derde, beargumenteren dat Dewey, meer dan James en Nietzsche, het juiste pragmatistische idee over religie had. Het is niet zijn sterkste artikel, heb ik overigens het idee.

Deel 1: polytheïsme