Ode aan de lange zin

Het is absoluut een verdienste van Marjolijn Februari wanneer zij haar toehoorders - een verzameling helaas niet ideale maar toch oplettende studenten - ertoe aanzet zich te verzetten tegen een van bovenaf opgelegde set stilistische regels, een handvest voor het schrijven van goede columns, waarin onbuigzame zwarte letters ons niet alleen raden en aanmoedigen, maar zelfs verplichten en bevelen ons een stijl aan te meten waarin de lange zin geschuwd wordt ten voordele van zijn kleinere naamgenoot, zijn bij Jip en Janneke te vinden broertje, de korte zin; een stijl, met andere woorden, waaruit omslachtige kunstgrepen, liederlijke uitbarstingen en dichterlijke stijlfiguren geweerd worden; waarin elke bijzin met argwaan bekeken wordt, elke nuancerende clausule geschrapt, elk doorwrocht stilistisch hoogtepunt wordt weggestreept ten behoeve van klaarheid, helderheid, leesgemak, ten behoeve dus van de lezer die ofwel te lui is zich te verdiepen in de subtiliteit van de auteur wiens passie het is zijn lezers te vervoeren met linguïstische kunststukjes en stilistische perfectie, ofwel te stompzinnig te begrijpen dat bondigheid niet altijd een deugd is omdat lengte soms noodzakelijk is voor nuance - dat alles dat überhaupt gezegd kan worden dan wel helder gezegd kan worden, maar lang niet altijd kort -, ofwel een te kleine concentratieboog heeft om zich door het verfijnde patroon van zinsdelen dat hem door de auteur wordt opgedist een weg te banen zonder halverwege de aandacht te verliezen, te verdwalen en nooit bij de eindpunt aan te komen - een verdienste, herhaal ik, dat zij haar scherpe columnistentong heeft ingezet om deze misstand aan de kaak te stellen, om een pleidooi te houden voor de lange en ingewikkelde zin, die niet alleen genuanceerdere vormen van discours mogelijk maakt, maar waarvan het gedoseerde gebruik de schrijver ook meer vrijheid geeft het ritme van zijn tekst naar gelieve op te voeren en af te remmen, waarvan de complexiteit een nieuwe wereld aan stijlfiguren opent en die de lezer dwingt - en hiermee bereiken wij wellicht de belangrijkste deugd van de lange zin, de voornaamste reden hem eerder als een strenge weldoener dan als een schelm te zien - om moeite te doen, die de lezer dwingt om de tekst en de schrijver serieus te nemen, zich voor het lezen rustig neder te zetten, geen genoegen te nemen met een vluchtige blik, maar volledig in de tekst te duiken en als een filoloog de boodschap van de schrijver uit de weelderige rijkheid van het geschrevene op te diepen - een verdienste dus, omdat zij niet alleen de autoriteit van het stilistische handboek aan de kaak stelt, maar ons ook oproept niet te buigen voor de lezende leegloper.

Back