JONATHAN CARROLL, "THE LAND OF LAUGHS"
Jonathan Carroll
Jonathan Carroll (1949) is een Amerikaanse schrijver van fantastische en surrealistische fictie die in Wenen woont. In 1980 maakte hij zijn debuut met The Land of Laughs, dat hier besproken wordt. Andere boeken van zijn hand zijn Voice of our Shadows (1983), Outside the Dog Museum (1991), Kissing the Beehive (1997), The Marriage of Sticks (2000) en The Wooden Sea (2001). Hij heeft ook korte verhalen geschreven, en onder andere de World Fantasy Award en de British Fantasy Award gewonnen.
The Land of Laughs
The Land of Laughs is een roman uit 1980, en beslaat zo'n 240 pagina's. De hele roman is hier integraal uitgegeven, op een zeer beknopte biografie na zonder toevoegingen. Verder kan over het fysieke boek nog gezegd worden dat de voorkant behoorlijk lelijk is, maar daar moet je je maar niet al te veel door laten afschrikken.
Recensie
Wanneer je de eersteling van Carroll leest is het lange tijd niet duidelijk waarom het is opgenomen in de Fantasy Masterworks serie - en dan niet zozeer omdat het geen meesterwerk zou zijn, maar omdat het geen fantasy lijkt. Het verhaal speelt zich af in modern Amerika, waar Thomas Abbey een half jaar vrijaf neemt van zijn frustrerende baantje als leraar Engels om een droom te verwerkelijken die hij al tijden heeft: het schrijven van een biografie van zijn favoriete auteur, de kinderboekenschrijver Marshall France. Via zijn boeken is Marshall France als een soort vader voor Thomas geweest, die zijn echte vader - een beroemde filmacteur wiens faam nog steeds een schaduw of Thomas werpt - vrijwel nooit zag.Met zijn nieuwe vriendin Saxony, ook haast geobsedeerd door France, rijdt Thomas naar het kleine dorpje Galen waar France het grootste deel van zijn leven gewoond heeft. Hier moeten ze de medewerking van de plaatselijke bevolking zien te verkrijgen, en met name van France's dochter Anna, die zijn nalatenschap beheert en tot nog toe met geen enkele biograaf heeft willen samenwerken. En zo ontvouwt zich een heel realistisch verhaal over liefde, herinnering en vader-kindrelaties, dat niets met fantasy van doen lijkt te hebben - totdat je al ruim over de helft van het boek bent, en je er samen met Thomas vrij plotseling achter komt dat er hele vreemde dingen aan de hand zijn in Galen.
Dit is in feite een hele sterke strategie van Carroll. Je krijgt zoveel tijd om je in te leven in het relatief gewone leven van Thomas en zijn omgeving dat de fantastische elementen, wanneer zij komen, veel meer impact hebben dan anders het geval was geweest. Hierdoor valt The Land of Laughs niet ten prooi aan wat een grote zwakte is van bijvoorbeeld Neil Gaimans Neverwhere: dat het gewone leven van de hoofdpersoon zo schetsmatig is dat het fantastische helemaal niet schokkend is. Wanneer de hoofdpersoon van Neverwhere besluit om zijn gewone leven op te geven doet je dat niets, omdat je zijn gewone leven helemaal niet kent.
Ik moet in hele algemene termen spreken om het de plot niet weg te geven - veel verder dan wat de achterkant van het boek zegt moet ik eigenlijk niet gaan: "France's magic has spread beyond the printed page". Wanneer de fantastische elementen eenmaal hun intrede doen in The Land of Laughs raakt het verhaal in een stroomversnelling, en verandert het ook vrij snel van karakter. Waar het eerst een vrij rustig verhaal was dat vooral gedragen werd door human interest, wordt het ineens behoorlijk spannend, angstaanjagend, en naar het eind toe zelfs schokkend. Ik kon niet stoppen met lezen, en het verhaal liet mij ademloos achter.
Sommige recensenten op het internet zijn over het einde juist helemaal niet te spreken. Inderdaad is het nogal abrupt, en totaal niet wat je van tevoren verwacht had - maar dat is tegelijkertijd de kracht ervan. Persoonlijk vond ik het erg sterk, maar wees gewaarschuwd: voor sommige lezers loopt het boek op een teleurstelling uit.
Een opmerking over de schrijfstijl. Deze is niet erg bijzonder, maar wel heel vlot en prettig. Alles wordt snel verteld, de dialogen lopen goed, de zinnen worden nergens houterig. Toen ik eenmaal begonnen was kon ik moeilijk nog stoppen met lezen, en dat gebeurt me niet snel. Ik zal even een fragment plaatsen - de eerste zinnen van het boek:
"Look, Thomas, I know you've probably been asked this question a million times before, but what was it really like to be Stephen Abbey's-"
"-Son?" Ah, the eternal question. I recently told my mother that my name isn't Thomas Abbey, but rather Stephen Abbey's Son. This time I sighed and pushed what was left of my cheesecake around the plate. "It's very hard to say. I just remember him being very friendly, very loving. Maybe he was just stoned all the time."
Her eyes lit up at that. I could almost hear the sharp little wheels clickety-clicking in her head. So he was an addict! And it came straight from his kid's mouth. She tried to cover her delight by being understanding and giving me a way out if I wanted it.
Zoals je ziet heel vlot, zowel qua taalgebruik als qua hoe veel er duidelijk wordt gemaakt in hoe weinig zinnen.
Zoals uit al het voorgaande wel duidelijk is geworden, is The Land of Laughs zeker geen genre-literatuur in de negatieve betekenis van dat woord. Carroll is niet een schrijver die fantasy is gaan schrijven omdat hij te slecht is voor gewone literatuur; ook geen schrijver die fantasy is geen schrijven omdat hij alleen maar bekende clichés kan oplepelen; maar een schrijver die een goed boek heeft neergezet dat daarnaast ook nog fantasy is. Het boek nodigt ook uit tot denken - helaas kan ik daar niet op in gaan zonder al te veel te verklappen.
Mijn conclusie moet zijn dat The Land of Laughs een zeer goed fantasyboek is dat ook een meer algemeen literair geïnteresseerd publiek zal kunnen aanspreken. Het is goed geschreven, zuigt je in het verhaal, is thematisch interessant en slaat je op het einde ook nog eens met een mokerhamer in elkaar. Ik ben in ieder geval van plan om meer van Carroll aan te schaffen. Sterk aangeraden.